Her yıl sonu olduğu gibi bu 2015 yılınının aralık ayında tasdik edilip 2016 yılında kullanılacak defterlerin; yayınlanan hangi hadlere göre tasdik edileceği ve yanlış anlaşılmalar  bu makalenin konusunu oluşturmaktadır.Konu örneklerle açıklamaya çalışılacaktır. İhtilaflı konuların başında 2.Sınıftan 1.Sınıfa geçecek olan yani 2015 yılında  işletme hesabındaki mükellef; hangi şartlarda 2016 Yılında kullanacağı  Bilanço esasına göre defteri  tasdik ettirmek zorundadır?  2015 Aralık ayında yayınlanan defter tutma hadleri ve sınıf değiştirme hadleri hangi yılın 2016 yılının defterlerinin tayininde mi? yoksa 2017 yılınında kullanılacak olan deftelerin tespitinde mi kullanılacaktır? Devamı için ...


V.U.K. Madde 177-

Aşağıda yazılı tüccarlar, I'nci sınıfa dahildirler.(bu hadler yayımlanan 5,58 yeniden değerleme oranına göre arttırılarak hesaplanmıştır. Henüz Defter hadleri resmen ilan edilmemiştir. )

1.(....sayılı tebliği ile değişen tutarlar. Yürürlük 1.1.2016) Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımları tutarı (168.000) TL. ve satışları tutarı (232.000) TL' yi aşanlar;

2.(... sayılı tebliği ile değişen tutarlar. Yürürlük 1.1.2016) Birinci bende yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı (92.000)TL' yi aşanlar;

3.(... sayılı tebliği ile değişen tutarlar. Yürürlük 1.1.2016) 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı (232.00) TL' yı aşanlar;

4.Her türlü ticari şirketleri (Adi şirketler iştikal nevileri yukarıdaki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.);

5.Kurumlar vergisine tabi olan diğer tüzel kişiler (Bunlardan işlerinin icabı Bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığnca müsade edilir.);

6.İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı recih edenler.

Kanun metninden de anlaşıldığı gibi; yürürlük tarihi 1.1.2016 dır. Bu şu demektir. 2015 yılı içerisindeki alış ve satışlar tespit edilecek ve 2015/12 ayda 2016 yılı için  belirlenen hadlerle mukayese edildikten sonra 2016 yılında kullanmak üzere tasdik edilecek defterin işletme mi? Bilanço mu? olduğu tespit edilecektir.

Burada hassas konu 2015/Aralık ayı içerisinde tasdik yapılacktır. Ve 2015 hesap dönemi verileri aralık ayının son gününe kadar değil Ocak 2016 ayının içerisinde tespt edilebilmektedir. Zaten bütün tartışmalar ve fırtına burada kopmaktadır. Maliye Bakanlığı bu defter tasdik zamanının bir türlü oturtmamaıştır. Örneğin kasım 2015 sonunda hadleri aşmayan bir işletme aralık ayındaki alış ve satışları bu hadleri aşabilir. Ama defteri de aralık ayında işletme olarak tasdik ettirmişse sorun nasıl çözülecektir? Malesef bu konu Maliye Bakanlığınca ihmal edilmektedir. Durum bu halde iken bizlere düşen aralık ayı alış ve satışlarını da Tahmini olarak tespit ettikten sonra bu mukayeseleri yapacağız.

Diğer bir husus; 2016 yılında kullanılacak olan defterlerin tespiti nasıl yapılacaktır? Bura da 2016 yılında kullanmak üzere 2015/Aralık ayında tasdik edilecek defterlerin hadleri 2016 yılı için yayınlanan defter tutma hadleri ile yani (alışları 168.000 TL ve satışları 232.000 TL) ile mukayese edilecektir.

Gelelim sınıf değitirme konusuna; Kanun metnini yazdıktan sonra konuyu örenkelrle açıklamaya çalışalım. Öncelikle şu hususu belirtelim. Yine mukayese için 2016 yılı için belirlenen 168.000TL ve 232.000 TL lik hatler dikkate alınacaktır. Kesinlikle 2015 yılı için yayınlanan hadler dikkate alınmayacaktır.

SINIF DEĞİŞTİRME (vuk.179)

a) (I)'inciden (II)'nciye geçiş: İş hacmi bakımından I'inci sınıfa dahil olan tüccarların durumları aşağıdaki şartlara uyduğu takdirde, bunlar, bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlıyarak, II'nci sınıfa geçebilirler:

1. Bir hesap döneminin iş hacmi 177'nci maddede yazılı  hadlerden % 20'yi aşan bir nispette düşük olursa, veya;

2. Arka arkaya üç dönemin iş hacmi 177'nci maddede yazılı hadlere nazaran % 20'ye kadar bir düşüklük gösterirse.

SINIF DEĞİTİRME (vuk.180)

b) (II)'nciden (I)'inciye geçiş: İş hacmi bakımından II'nci sınıfa dahil tüccarların durumları aşağıda yazılı şartlara uyduğu takdirde bunlar bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlıyarak I'inci sınıfa geçerler.

1. Bir hesap döneminin iş hacmi 177'nci maddede yazılı hadlerden % 20'yi aşan bir nispette fazla olursa, veya;

2. Arka arkaya 2 dönemin iş hacmi 177'nci maddede yazılı hadlere nazaran % 20'ye kadar bir fazlalık gösterirse

2. SINIFTAN I. SINIFA GEÇİŞ SINIF DEĞİŞTİRME ÖRNEKLERİ

Örnek 1) 2015 yıllında işletme defteri tutan mükellefin verileri şöyle olsun:

Alışları toplamı (2015 yılından devir hariç) =160.000 TL

Satışları toplamı (2015 yılından devir hariç) =261.000 TL

Bu durumda 2016 yılı için ilan edilen hadler (168.000 TL ve 232.000)TL ile 2015 yılında gerçekleşen verilerle mukayese edilecektir. Bunlardan herhangi birisinin ilan edilen tutardan %20 aşan bir fazlalık gösterdiği ortaya çıkıyorsa, mükellef 2016 yılında Bilonçoya geçecektir.

Örneğimizde 2015 yılı alışları belirlenen 168.000 TL nın altında kalmış ve kanuni haddini aşmamıştır. Ancak Gerçekleşen satış tutarı 261.000 TL olup; 2016 yılı için ilan edilen 232.000 TL lık haddi (261.000 - 232.000 =29.000 TL kadar aşmıştır. Bu durumda 29.0000/232.000=%12,5 oranında aşmıştır. artış % 20 oranının altında kaldığından  örnek işletme 2016 yılı için 2015 yılında Bilanço usulünde defter tasdik ettirmeyecektir. İşletme defteri tasdik ettirecektir.

 

Örnek 2) 2015 yılında işletme defteri tutan mükellefin verileri şöyledir:

2015 Yılı alışları toplamı=171.000 TL

2015 Yılı satışları toplamı=285.000 TL

Örneğimizdeki işletme 2016 yılı için yayınlanan 168.000 TL ve 232.000 TL hadleri alışları ve satışları bakımından geçmiştir. Ancak %20 lik aşma olmuş mu? olmamışmıdır?

alışları=171.000-168.000=3.000 TL kadar aşmış olmasına rağmen 3.000/168.000=%0,01 oranında aşmış %20 nin altında kalmıştır.  satışları yönünden bakılacak olursa: 285.000 - 232.000 =53.000 TL kadar aşmıştır. 53.000/232.000=% 22,84 oranında aşmış olduğundan 2016 yılında Bilanço usulünde defter tastik ettirecektir..

 

Örnek 3) 2015 yılındaki bir hizmet işletmesine ait işletme defteri verileri şöyledir:

2015 yılı iş hasılatı:100.000 TL dir

2016 yılı için belirlenen defter tutma haddi 92.000 TL dır (100.000-92.000)TL=8.000 TL tutarında bir artış olmuştur. 8.000/92.000=% 8,69 bir artış olmuş ancak %20 nin altında kaldığından mükellef 2016 yılı için işletme defteri tasdik ettirecektir.

 

I. SINIFTAN 2.SINIFA GEÇİŞ ÖRNEKLERİ

Örnek 1) 20159 Yılında I. sınıf Bilanço esasıan göre defter tutan mükellefin verileri aşağıdaki gibidir.

2015 Yılı alışları toplamı:120.000  TL

2015  Yılı satışları toplamı:170.000 TL

Bu örneğimizde I. sınıf Bilanço usulündeki mükellefin alışları ve satışları 2016 yılında ilan edilen hadlerin altında kalmıştır. Ancak  ilan edilen hadlerden %20 yi aşan bir düşklük olmuşmudur? onu tespit edelim. 168.000-120.000=48.000 TL değerinde alışlarında bir düşüklük olmuştur. 48.000/168.000=0%28,57 oranında bir düşüklük olmuştur. %20 yi aşmamıştır. Satışalrı yönünden bakacak olursak 232.000-170.000=62.000 TL satışlarında bir düşüklük olmuştur. 62.000/232.000=%26,72 oranında bir düşüklük olmuştur. Bu %26 lük oran %20  lik oranı aştığından mükellef dilerse 2016 yılı için İlletme defteri tasdik ettirebilir. Alış veya satışlardan birinin %20 yi aşan miktarda düşük olması sınıf değiştirmek için yeterlidir. Örneğimizdeki Mükellef 2016 yılı için ihtiyari olarak yine Bilanço usulünde defter tasdik ettirmiş olsa; 2016 yılı verilerinde de yine %20 aşan bir düşüklük olursa ertesi yıl da da işletme defteri tasdik edebilir.